% 5 KAR DAĞITIMI ZORUNLU HALE GELDİ.

Anasayfa > % 5 Kar Dağıtımı zorunlu hale geldi.

% 5 Kar Dağıtımı zorunlu hale geldi.

26.06.2018

I- GİRİŞ

1535 maddelik 6102 sayılı (yeni) Türk Ticaret Kanunu’nun getirdiği yenilikler, uygulandıkça ya da zaman geçtikçe bir bir gündeme geliyor.

Yeni TTK ile bir taraftan pek çok yeni müessese getirilirken diğer taraftan geçmişte açık olmayan, yargısal içtihatlarla, idari düzenlemelerle ya da akademik yorumlarla giderilen tartışmalı konulara yönelik düzenlemeler yapılmıştır.

II- TİCARET VE VERGİ HUKUKUNUN UZUN SOLUKLU TARTIŞMASI

Uzun yıllar boyunca sermaye şirketleriyle hissedarlarını, ticaret mahkemelerini ve vergi idaresini meşgul eden, uyuşmazlıklara neden konulardan biri, %5 oranında ayrılan I. temettünün (kâr payının) dağıtılmasının zorunlu olup olmadığıydı.

“Dağıtmayacaksak neden ayırıyoruz? Dağıtmayıp da saklayalım mı?” türünden latifelere mazhar olan, kanunen ayrılması gereken I. temettü, dağıtım yapılsa da yapılmasa da sermaye şirketlerinin “zorunlu” olarak gündeminde olmuştur.

III- KÂR PAYI ORTAKLAR İÇİN MÜKTESEP HAK

Yürürlükten kalkan eski TTK’ya göre kâr payı alma hakkı, genel kurul ve yönetim kurulu kararlarına tabi olmayan kazanılmış haklardandı (Mülga 6762 sayılı TTK md. 385/2).

Müktesep haklar; kanun ya da ana sözleşme hükümlerine göre genel kurul ya da yönetim kurul kararlarına tabi olmayan haklardır. Bu bağlamda adı geçen organlar tarafından bu hakkın ortadan kaldırılması mümkün değildir.

6102 sayılı (yeni) Türk Ticaret Kanunu’nda müktesep hak kavramı korunmuş ve eski Kanun’da 385. maddede yer alan düzenleme yeni Kanun’da 452. maddede yer almıştır.

Ancak daha önce Kanun’da “hususiyle azalık, rey kullanmak, iptal davası açmak, kâr payı almak ve tasfiye neticesine iştirak etmek gibi haklar”şeklinde sayılan müktesep haklar yeni Kanun’a aktarılmamıştır. Bu husus yeni Kanun maddesinin gerekçesinde; müktesep hak kavramının korunduğu ancak daha önce sayılmış olan bazı müktesep hakların sınırlandırıcı bir sonuç doğurduğu görüldüğünden bu kısmın yeni Kanun’a alınmadığı şeklinde ifade edilmiştir.

Ancak yeni Kanun’da müktesep hakların sayılmamış olması, kâr payı alma hakkının müktesep hak olması sonucunu engellemeyecektir. Çünkü kâr etmek ve bu kârın pay sahiplerinin getirisi durumunda olması ekonomik açıdan bakıldığında bir şirketin en temel varlık nedeni durumundadır. Elbette ki bu ekonomik amaç, hukuksal olarak kâr paylarının müktesep hak olması sonucunu da doğurmaktadır.

IV- ESKİ TÜRK TİCARET KANUNU’NDAKİ DÜZENLEME

Yürürlükten kalkan 6762 sayılı (eski) Türk Ticaret Kanunu’nda (md. 466/3) I. temettünün %5 oranında “ayrılacağı” ifade olunmuş ancak dağıtılıp dağıtılmayacağı hususunda bir ifade yer almamıştı.

Sadece pay sahiplerinin kâr payı alma haklarını garanti altına alma amacı taşıyan bu hüküm muhtelif Yargıtay kararlarında dağıtım için zorunluluk olmadığı yönünde yorumlanarak, şirketlerin iyi niyet kuralları çerçevesinde kâr dağıtmama yönünde karar alabilecekleri şeklinde ifade olunmuştur.

Nitekim uygulamada %5 oranında I. temettü ayrılmakta ancak dağıtımına yönelik Genel Kurulca karar alınmamaktaydı.

%5 kâr payının ayrılması yasal hükümlere dayandığından ortakların bir hakkı olarak tahakkuk ettirilmesi ve muhasebe kayıtlarında açıkça belli edilmesi gerekmekteydi. Yetkili kurullarda kâr dağıtım kararı alınmasa bile %5 kâr payı ayrılması zorunluluğu vardı.

Diğer taraftan %5’lik kâr payının ayrılması ancak ortaklara dağıtılmaması halinde gelir vergisi tevkifatı söz konusu olmamaktaydı.

V- TEK BİR KELİME İLE YAPISAL BİR DEĞİŞİKLİK

Uzunca bir süre kamuoyunda tartışma konusu olan “%5 oranındaki birinci temettünün dağıtılmasının zorunlu olup olmadığı” sorunu, yeni Türk Ticaret Kanunu’nda düzenlenen 519. madde ile sona erdirilmiştir.

Buna göre mülga TTK’nın 466. maddesinin ikinci fıkrasının 3 no.lu bendinde %5 kâr payı “ayrıldıktan” sonra ifadesi, yeni TTK’da 519. maddenin ikinci fıkrasının (c) bendinde %5 kâr payı “ödendikten” sonra şeklinde değiştirilmek suretiyle I. temettünün ayrılması değil ödenmesi gerektiği açıkça ifade edilmiştir.

VI- SONUÇ

Özetle belirtmek gerekirse yapılan değişiklikle birlikte I. temettünün sadece ayrılması değil ödenmesi zorunlu hale gelmiştir. Buna göre sermaye şirketlerinin, yeni Türk Ticaret Kanunu’na uygun olarak esas sözleşmelerini yenilemeleri ve yeni Kanun’a göre belirleyecekleri 2013 yılı kârının dağıtımına ilişkin olarak 2014 yılının ilk 3 ayı içinde yapılacak genel kurul toplantısında kârın dağıtılacağı tarihi belirlemeleri gerekmektedir.

 

Yazar: Nazmi KARYAĞDI*

Yaklaşım / Mart 2013 / Sayı: 243

*           Gelir İdaresi Strateji Geliştirme E. Daire Başkanı, E. Baş Hesap Uzmanı

Yazarlar : ‘NAZMİ KARYAĞDI’

Makale Okunma Sayısı: 918

E-Bülten Üyeliği

Sizin ve işletmenizin daha başarılı olmasını sağlayacak; makaleler, haberler ve gelişmeler için hemen üye olun!