MAKALELER

Anasayfa > Makaleler

Askerlik Hizmetini Er ve Erbaş Olarak Yapanlar Sigortalı Olabilir.

19 Ağustos 2019

I- GİRİŞ

Askerlik Kanunu’nun[1] birinci maddesi “Türkiye Cumhuriyeti tebaası (uyruk, tabi olan) olan her erkek, iş bu kanun mucibince (gereğince)askerlik yapmaya mecburdur”  hükmü gereğince Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olup askerlik yapmaya elverişli her erkek kişi askerlik hizmetini yapmak zorundadır. Sosyal güvenlik mevzuatının uygulayıcısı olan Sosyal Güvenlik Kurumunda çalışan bizlere,  özellikle muvazzaf askerlik hizmetinin izin zamanlarında çalışma ihtiyacında olan vatandaşlarımızca ve bunları çalıştırmak arzusunda olan işverenlerce bu çalışma karşılığında bu kişilerin sigortalı olup olmayacağı yönünde sorular gelmektedir.

Bu çalışmamızda muvazzaf askerlik hizmetini yapan kişilerin sigortalı olup olmayacaklarını değerlendirmeye çalışacağız.

II- SİGORTALI SAYILANLAR VE SAYILMAYANLAR

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunun[2] 4. maddesinde kimlerin sigortalı sayılacağı açıkça belirtilmiştir. Buna göre;

a- Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanlar (eski SSK)

b- Köy ve mahalle muhtarları ile hizmet akdine bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan ise;

1- Ticarî kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek veya basit usûlde gelir vergisi mükellefi olanlar,

2- Gelir vergisinden muaf olup, esnaf ve sanatkâr siciline kayıtlı olanlar,

3- Anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortakları, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortakları, diğer şirket ve donatma iştiraklerinin ise tüm ortakları,

4- Tarımsal faaliyette bulunanlar, (eski bağ-kur’lu)

c- Kamu idarelerinde çalışıp da yukarıda belirtilen çalışma şekline tabi olmayanlar (emekli sandığı)  sigortalı sayılırlar.

Buna karşın sigortalı sayılmayanlar yine aynı yasanın 6. maddesinde tadat (sayılarak) suretiyle belirtilmiştir. Konumuzla ilgili olarak anılan maddenin 1. fıkrasının d bendinde “Askerlik hizmetlerini er ve erbaş olarak yapmakta olanlar ile yedek subay okulu öğrencileri” Yasa’nın 4 ve 5. maddelerine göre sigortalı sayılmamaktadır.

III- MUVAZZAF ASKERLİK HİZMETİNİ ER VE ERBAŞ OLARAK YAPANLARIN SİGORTALILIK DURUMU

A- YASANIN 4/1-B KAPSAMINDAKİ SİGORTALILIK DURUMU

Yukarıda da belirtildiği üzere askerlik hizmetini yapanlar askerlik süresi boyunca sigortalı olamazlar. Hal böyle olmakla birlikte Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nin[3] “Sigortalı Sayılmayanlar” başlıklı 10. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinde yapılan ve 01.10.2008 tarihinden itibaren geçerli olan değişiklik[4] ile “Kanun’un 4. maddesinin birinci fıkrasının b bendi kapsamında sigortalılıkları devam edenler hariç olmak üzere, muvazzaf askerlik hizmetlerini er ve erbaş olarak yapmakta olanlar ile yedek subay okulu öğrencileri” sigortalı sayılmamaktadırlar. Buna ve 2013/11 sayılı Kurum genelgesine göre askerlik hizmetlerini er ve erbaş olarak yapmakta olanlar ile yedek subay okulu öğrencilerinin bu kapsamda geçirdikleri süreler içinde aynı zamanda da 4/b kapsamında zorunlu sigortalı olmalarını gerektirecek bir faaliyette bulunmaları halinde SSİY’nin 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi uyarınca 01.10.2008 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere bu kapsamandaki süreler Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalılık süresi olarak değerlendirilecektir.

B- YASA’NIN 4/1-B KAPSAMINDAKİ SİGORTALILIK DURUMU

Fiili askerlik hizmeti, silahaltına alınmakla başlayıp terhis tarihinde sona ermekte olup askerlik hizmetini yapanlar Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi çalışsalar dahi sigortalı sayılmamaktadır.

Ancak 1111 sayılı Askerlik Kanunu’nun 78. maddesine göre; askerlik hizmetini yapmakta olanlara verilen sıhhi izinlerin üç aydan fazlası, normal izinlerin ise her yıl için bir aydan fazlası, firarda geçen süreler muvazzaf askerlik hizmetinden sayılmadığından, söz konusu sürelerde geçen sigortalı hizmetlerin Kanun kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir.

Erken terhis mahiyetinde izinli sayılanlar bu sürede çalıştıkları takdirde sigortalı sayılacaklardır. (2013/11 sayılı genelge)

IV- SONUÇ

Çalışmamızın yukarıdaki kısımlarında ayrıntılı olarak belirtildiği üzere fiili askerlik hizmeti süresince sigortalı olunamayacağı esas olmakla birlikte bu kişilerin aynı zamanda 4/b kapsamında zorunlu sigortalı olmalarını gerektirecek bir faaliyette bulunmaları halinde askerlik hizmetinde geçen süreler kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalılık süresi olarak değerlendirilecektir.

Yine askerlik hizmetini yapmakta olanlara verilen sıhhi izinlerin üç aydan fazlası, normal izinlerin ise her yıl için bir aydan fazlası ve firarda geçen süreler muvazzaf askerlik hizmetinden sayılmadığından söz konusu sürelerde hizmet akdine tabi olarak çalışılması durumunda bu çalışmaların kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir. Bununla beraber erken terhis mahiyetinde izinli sayılanlar da bu sürede hizmet akdine tabi olarak bir işte çalıştıkları takdirde sigortalı sayılacaklardır.  

 

Yazar: Hüseyin GÜNER*

E-Yaklaşım / Nisan 2014 / Sayı: 256


*  SGK Beyoğlu Sosyal Güvenlik Merkezi, Müdür Yrd., Sosyal Güvenlik Denetmeni

[1] 1111 sayılı Kanun, 12-17.07.1927 tarih 631-635 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.

[2] 16.06.2006 tarih ve 26200 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.

[3] 12.05.2012 tarih ve 27579 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.

[4] 16.06.2011 tarih ve 27966 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.

Yazarlar : ‘HÜSEYİN GÜNER’

Makale Okunma Sayısı: 1045

İlginizi Çekebilecek Makaleler

TÜM MAKALELER

E-Bülten Üyeliği

Sizin ve işletmenizin daha başarılı olmasını sağlayacak; makaleler, haberler ve gelişmeler için hemen üye olun!