MAKALELER

Anasayfa > Makaleler

Sağlık Yardımlarından Faydalanma Şartları

19 Ağustos 2019

İŞ AKDİ SONA EREN SİGORTALI İŞÇİNİN VE BAKMAKLA YÜKÜMLÜ OLDUĞU AİLE FERTLERİNİN SAĞLIK YARDIMLARINDAN YARARLANMALARI

 

 

 

 

I- GİRİŞ

 

Ekim/2008 ayı başından itibaren iş akdi sona eren sigortalı işçinin sağlık yardımlarından yararlanma koşulları değişmiştir.

 

Ekim/2008 ayı başından önce prim ödeme hali sona eren sigortalı işçi adına prim ödendiği son gününü takip eden günden itibaren onuncu gününden önceki bir yıl içinde 120 gün hastalık sigortası primi ödemiş ise, bu tarihten itibaren kendisinin ve geçindirmekle yükümlü olduğu aile fertlerinin 6 ay süre ile ücretsiz olarak sağlık yardımlarından yararlanmaları mümkündü([1]).

 

Ekim/2008 başında yürürlüğe giren Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile iş akdi sona eren sigortalı işçinin ve bakmakla yükümlü olduğu aile fertlerinin, akdin sona erdiği tarihten sonra ücretsiz([2]) olarak sağlık hizmetlerinden yararlanabilme koşulları ve süresi değiştirilmiştir.

 

Ekim/2008 ayı başından itibaren işçilerin, kamu görevlilerinin çalışmaları nedeniyle zorunlu sigortalı sayıldıkları sürece genel sağlık sigortası primleri işverenlerince, kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanların ise kendileri tarafından ödendiğinden, hastalandıkları tarihten önceki bir yıl içinde 30 gün prim ödemiş olmaları koşuluyla kendileri ve bakmakla yükümlü oldukları aile fertleri ücretsiz olarak sağlık yardımlarından yararlanmaktadır.

 

Çalışmalarının sona ermesi bağlı olarak zorunlu sigortalılıkları da sona eren bu kimselerin, kendilerinin ve bakmakla yükümlü oldukları aile fertlerinin ücretsiz olarak sağlık yardımlarından yararlanma koşulları ve süresi sigortalılık niteliklerinin sona erdiği tarihe göre tespit edilmektedir.

 

Ancak zorunlu sigortalılıklarının sona ermesinde bazı farklılıklar bulunduğundan, sigortalı niteliklerini kaybettikleri tarihte bu farklılıklara bağlı olarak değişmektedir([3]).

 

II- İŞ AKDİ SONA EREN İŞÇİNİN VE BAKMAKLA YÜKÜMLÜ OLDUĞU AİLE FERTLERİNİN SAĞLIK YARDIMLARINDAN ÜCRETSİZ OLARAK YARARLANMASI

 

Sigortalı işçinin iş akdinin sona erdirildiği tarihten sonra kendisinin ve bakmakla yükümlü olduğu aile fertlerinin ücretsiz olarak sağlık yardımlarından yararlanma hakkına sahip olup olmadığı sigortalılık niteliğini kaybettiği tarihten önceki bir yıllık süre içinde ödediği prim gün sayısına göre belirlenmektedir.

 

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun yürürlüğe girdiği Ekim/2008 ayı başından sonra sigortalı işçi; sigortalılık niteliğinin sona erdiği tarihten önceki bir yıl içinde 90 gün prim ödemiş ise sigortalılık niteliğinin sona erdiği tarihten itibaren 90 gün süre ile kendisinin ve bakmakla yükümlü oldukları aile fertlerinin sağlık yardımlarından ücretsiz olarak yararlanmaları mümkün olacaktır([4]).

 

Ekim/2008 ayı başından itibaren iş akdi sona eren sigortalının ve bakmakla yükümlü olduğu aile fertlerinin ücretsiz olarak sağlık yardımlarından yararlanması iki koşulun birlikte gerçekleşmesine bağlanmıştır. Bunlardan biri hizmet akdinin dolayısıyla zorunlu sigortalılığının sona ermesi, diğeri ise sigortalılık niteliğini kaybettiği tarihten önceki bir yıl içinde 90 gün prim ödemiş olmasıdır.

 

Burada dikkat edilmesi gereken husus, sigortalılık niteliğinin kaybedilmesi sigortalı işçinin hizmet akdinin sona ermesine bağlı olmasıdır([5]). Oysaki Ekim/2008 ayı başından önceki mevzuat hükümlerine göre sigortalılık niteliğinin kaybedilmesi sigortalının prim ödeme halinin sona ermesine bağlanmıştır.

 

Kurumun, Ekim/2008 ayı başından itibaren sigortalılık niteliğinin sona ermesini, sigortalının prim ödeme halinin sona erdiği tarihe göre değil hizmet akdinin sona erdiği tarihe göre hesaplaması gerekmektedir. Ancak bazı kurum İl ve Merkez Müdürlüklerinin sigortalılık niteliğini kaybetme süresini eski alışkanlıkla sigortalının prim ödeme halinin sona erdiği tarihe göre hesaplayarak hatalı işlem yaptıkları görülmektedir.

 

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile kurulan genel sağlık sigortası aylık primlerin eksiksiz ödenmesi esasına göre düzenlenmiştir. Bu nedenle malullük, yaşlılık ve ölüm halleri dışında prim ödeme halinin sona ermesi söz konusu değildir. Çalışmaya bağlı olarak zorunlu sigortalılığın devam ettiği sürece işverenlerin, kendi adına bağımsız çalışanların kendilerinin genel sağlık sigortası primlerini ödemesi zorunludur.

 

Bu nedenle yasa koyucu mevsimlik işlerde ya da kısmi süreli işlerde çalışan sigortalı işçilerin hizmet akitlerinin askıda olup çalışmadıkları sürede kamuda çalışanların genel sağlık sigortası primlerinin işverenleri tarafından, özel sektörde çalışan işçilerin ise kendileri tarafından ödenmesini öngörmüştür.

 

İşten çıkanların, çalışmayanların, diğer ülkelerde sağlık sigortası olanlar hariç tüm yurttaşlarımız ile mütekabiliyet esası dikkate alınarak oturma izni almış ülkelerinde sigortalı olmayan yabancı uyrukluların genel sağlık sigortası primlerini kendilerinin ödemesi zorunlu tutulmuştur.

 

Yoksulların, sığınmacıların ve vatansızların genel sağlık sigortası primleri ise devlet tarafından ödenecektir([6]).

 

Görülüyor ki malullük, yaşlılık ve ölüm aylığı halleri hariç ülkede yaşayan herkesin genel sağlık sigortası priminin her ay için 30 gün üzerinden ödenmesi zorunludur. Bu nedenle önceki mevzuat hükümlerinden farklı olarak sigortalı işçinin sigortalılık niteliğinin kaybedilmesine ilişkin sürenin hesaplanması prim ödeme halinin sona erdiği tarihe göre değil hizmet akdinin sona erdiği tarihe göre hesaplanması esası getirilmiştir.

 

Hizmet akdi sona eren sigortalının kendisinin ve bakmakla yükümlü olduğu aile fertlerinin ücretsiz olarak sağlık yardımlarından yararlanma hakkı ile süresinin belirlenmesinde sigortalılık niteliğinin sona erdiği tarihin ve bu tarihten önceki bir yılın doğru hesaplanması büyük önem taşımaktadır.

 

Örneğin 16.12.2009 tarihinde hizmet akdi sona eren sigortalı işçi, sigortalılık niteliğini 26.12.2009 günü saat 24.00’ten sonra kaybedecektir. Bu tarihten önceki bir yıl içinde, (26.12.2008 tarihinden, 26.12.2009 tarihine kadar geçen sürede) 90 gün prim ödemiş ise, 27.12.2009 tarihinden başlayarak 90 gün süre ile kendisi ve bakmakla yükümlü oldukları aile fertleri ücretsiz olarak sağlık yardımlarından yararlanması mümkün olacaktır.

 

Sigortalı işçinin hizmet akdinin sona erdiği tarihten sonraki, 10 günlük sürede (17.12.2009 dahil, 26.12.2009 dahil tarihleri arasında) sigortalılık niteliği devam ettiğinden bu sürede zorunlu sigortalı gibi kendisi ve aile fertleri sağlık hizmetlerinden ödemeler dahil yararlanacaktır.

 

Çünkü hastalık ve analık hükümleri ile genel sağlık sigortasının uygulanmasında sigortalılık niteliğinin, akdin sona erdiği tarihi takip eden günden başlayarak 10 gün süre ile devam ettiği kabul edilmiştir.

 

Kendi adına ve hesabına bağımsız çalışan sigortalılar ile kamu görevlisi sigortalıların, sigortalılık niteliklerinin sona ereceği tarih işçilerden farklı olarak sigortalılık statülerine göre zorunlu sigortalılıklarının sona erdiği tarihi takip eden günden başlayarak hesaplanacaktır.

 

III- SİGORTALILIK NİTELİĞİNİN HESAPLANMASINDA DİKKATE ALINMAYACAK SÜRELER

 

Hastalık ve analık sigortaları uygulanmasında sigortalılık niteliğinin kaybedileceği sürenin hesaplanmasında bazı sürelerin dikkate alınmaması öngörülmüştür. Ancak sigortalılık niteliğinin kaybedilmesine ilişkin sürelerin hesaplanmasında dikkate alınmayacak süreler, genel sağlık sigortası uygulanması bakımından geçerli değildir. Genel sağlık sigortasının uygulanmasında hizmet akdinin sona erdiği günü takip eden günden başlanarak 10 uncu günün akşamı sigortalılık niteliği sona ermiş sayılmaktadır.

 

Sigortalının, sigortalılık niteliğini kaybedeceği günün tespitinde dikkate alınmayacak sürelerin genel sağlık sigortasından yararlanmak için ödemek zorunda olduğu 30 günlük prim ödeme gün sayısının hesaplanmasında dikkate alınmayacak süreler ile de karıştırılmamalıdır.

 

Hastalık ve analık sigortasının uygulanmasında sigortalılık niteliğinin kaybedileceği tarihin tespitinde dikkate alınmayacak süreler;

 

– İlgili kanunları gereği sigortalının ücretsiz izinli olduğu süreler,

 

– Greve iştirak edilen süreler,

 

– İşverenin lokavt ilan etmesi halinde ise lokavta geçen süreler

 

olarak belirlenmiştir([7]).

 

Ancak genel sağlık sigortasının uygulanmasında hizmet akdinin ve buna bağlı olarak zorunlu sigortalılığın sona erdiği tarihten sonraki 10 günün hesabında yukarıda belirtilen süreler dikkate alınmayacaktır.

 

 

     

Yazar:CelalTOZAN(*)

 

E-Yaklaşım / Şubat 2010 / Sayı: 206

 

 
   

(*)         TÜRK-İş Sosyal Güvenlik Danışmanı

 
 

([1])         506 sayılı SSK md. 40 ve 107

 
 

([2])         Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu çalışmaları sona ermesi ile zorunlu sigortalılıkları sona erenlerin genel sağlık sigortalısı olarak genel sağlık sigortası primlerini kendilerinin ödemesini öngörmüştür. Ücretsiz sağlık yardımları ifadesinden genel sağlık sigortası primi ödemeden sağlık yardımlarından yararlanma anlaşılmalıdır.

 
 

([3])         5510 sayılı SSGSSK md.9

 
 

([4])         5510 sayılı SSGSSK md. 9, 67

 
 

([5])         5510 sayılı SSGSSK md. 9, 67

 
 

([6])         5510 sayılı SSGSSK md. 87, GSSİY md.14

 
 

([7])         5510 sayılı SSGSSK md. 9

Makale Okunma Sayısı: 926

İlginizi Çekebilecek Makaleler

TÜM MAKALELER

E-Bülten Üyeliği

Sizin ve işletmenizin daha başarılı olmasını sağlayacak; makaleler, haberler ve gelişmeler için hemen üye olun!